ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΕΤΡΑΠΛΗΣ ΡΙΖΑΣ ΤΟΥ ΑΠΟΧΡΩΝΤΟΣ ΛΟΓΟΥ

Η ποιητική αυτή συλλογή γράφτηκε στη μνήμη των εθνικών ποιητών Διονυσίου Σολωμού και Ανδρέα Κάλβου, οι οποίοι περιέγραψαν με σαφήνεια και ακρίβεια τις πτυχές της πολύπλευρης και πολυσυζητημένης έννοιας της ελευθερίας.

Η αναψηλάφηση των βαθιών νοημάτων της ελευθερίας σε επίπεδο ατομικό, κοινωνικό και εθνικό, γίνεται με αντικειμενικό σκοπό να θυμούνται οι παλαιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι.

Δεν θα μπορούσε βέβαια κάποιος να αγνοήσει σημαντικά σημεία από την πλούσια αρχαία ελληνική γραμματεία που βοηθούν στην καταγραφή και κατανόηση της ελευθερίας του ανθρώπου, όπως είναι μερικές από τις θεότητες του αρχαίου ελληνικού πανθέου. Όπως, επίσης, δεν παραλείπεται να αναφερθούν και λαϊκές δοξασίες, π.χ. ο μύθος της Γοργόνας, που βοηθούν και αυτές με τον δικό τους τρόπο στην κατανόηση της μεγάλης έννοιας της ελευθερίας

Ταυτόχρονα, στο βιβλίο αυτό, αναφέρονται διαχρονικά γεγονότα και σημαντικά στοιχεία που καθορίζουν τη ζωή του κάθε ανθρώπου, από την γέννησή του μέχρι τον θάνατό του, χωρίς αυτά να αποστασιοποιούνται από την πάντα επίκαιρη έννοια της ατομικής του ελευθερίας.

Τέλος το βιβλίο καταλήγει με ένα πανανθρώπινο ύμνο για την Ελευθερία, όπως τουλάχιστον τον προσεγγίζει ο γράφων, ο οποίος δεν ξεχνά ούτε στιγμή ότι ο κύριος κριτής ενός συγγραφικού έργου, διαχρονικά, είναι μόνον ένας: ο αναγνώστης!

Είναι ξεπερασμένη η ιδέα της προόδου; Ο επιστήμονας και διανοούμενος Steven Pinker μας καλεί να αποστασιοποιηθούμε από τους φρικιαστικούς τίτλους των ειδήσεων και τις αποκαλυπτικές προφητείες που παίζουν με τους φόβους και τις προκαταλήψεις μας. Κι αντί γι’ αυτό να δούμε τα γεγονότα: σε εβδομήντα πέντε εντυπωσιακά διαγράμματα, ο Pinker δείχνει ότι σήμερα υπάρχει βελτίωση από κάθε άποψη –μακροζωία, υγεία, ευημερία, ασφάλεια, ειρήνη, γνώση και ευτυχία– όχι μόνο στη Δύση, αλλά και σε όλο τον κόσμο. Αυτή η πρόοδος δεν είναι αποτέλεσμα παρέμβασης κάποιας μυστηριώδους δύναμης. Είναι ένα δώρο του Διαφωτισμού: η απόδειξη ότι η λογική και η επιστήμη μπορούν να βελτιώσουν τη ζωή των ανθρώπων.

Ο Διαφωτισμός, όπως γνωρίζουμε πλέον, δεν ήταν απλώς μια ελπίδα, παρήγαγε αποτελέσματα. Αλλά σήμερα, περισσότερο από ποτέ, χρειάζεται σθεναρή υπεράσπιση. Ο Διαφωτισμός αντιτίθεται σε πράγματα που είναι μέσα στην ανθρώπινη φύση –τον απολυταρχισμό, τη δαιμονοποίηση, τη «μαγική σκέψη»–, τα οποία οι δημαγωγοί είναι έτοιμοι να εκμεταλλευτούν. Πολλοί θεωρητικοί, λόγω πολιτικών, θρησκευτικών ή ρομαντικών πεποιθήσεων, τον πολεμούν. Το αποτέλεσμα είναι ένας διαβρωτικός φαταλισμός και η τάση να καταστρέφουμε τους πολύτιμους θεσμούς της φιλελεύθερης δημοκρατίας και της παγκόσμιας συνεργασίας.

Με ικανότητα εμβάθυνσης και προικισμένη γραφή, ο Pinker υπερασπίζεται τη λογική, την επιστήμη και τον ουμανισμό: τα ιδανικά που χρειαζόμαστε για να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματά μας και να συνεχίσουμε την πρόοδο.