Living at the foot of Mount Helicon in Boeotia, sometime in the middle of the 8th century B.C., Hesiod is the oldest poet of the ancient Greek world, along with Homer. He is considered as the founder of Greek theological thought and he is the first to have introduced moral concepts, such as hope, justice, and hubris, in his poetry.

His epic poems were influenced by the oral Ionic tradition of dactylic hexameters. Only three survive intact and others in fragments.

Hesiod’s oldest poem, Theogony, narrates the creation of the world and of the gods, coming from the Night, the Sea and the union of Earth with Uranus. Works and Days is a hymn to Zeus, the powerful and just father of the Olympians. The third work, usually attributed to Hesiod, is The shield of Hercules,  narrating the battle of Hercules and Cycnus, and describing the shield of the Theban hero.

Heraclitus (c. 535 BC), son of Bloson of Ephesus, probably came of royal blood, was a pre-Socratic Ionian Greek philosopher. Known for his doctrine of change being central to the universe and for the establishing the term Logos in Western philosophy, is recorded as having written a single book On Nature, divided into three discourses, one on the universe, another on politics and a third on theology. The book was deposited in the great Temple of Artemis in Ephesus and made available to visitors for several centuries after Heraclitus’ death.  However, his writings only survive today in fragments quoted by other later authors.

He was known as “the Obscure” (or “the Dark”) for the deliberate difficulty and unclearness of his teachings. Many subsequent philosophers have claimed to have been influenced by the ideas of Heraclitus.

Σε έναν κόσμο γεμάτο αβεβαιότητα και ανασφάλεια, η διδασκαλία του Επίκτητου, ενός από τους τρεις κορυφαίους εκπροσώπους της στωικής φιλοσοφίας μαζί με τον Μάρκο Αυρήλιο και τον Σενέκα, παραμένει διαχρονική και βαθιά παρηγορητική. Η σκέψη του ξεχωρίζει ως μια φιλοσοφία ζωής που καλλιεργεί την εσωτερική δύναμη, την αξιοπρέπεια και την αυτογνωσία.

Γεννημένος σκλάβος, ο Επίκτητος έζησε ως ελεύθερος άνθρωπος· πάμφτωχος, αλλά βαθιά ευτυχής. Υπήρξε ταπεινός και αγαπητός δάσκαλος, επηρεάζοντας ανθρώπους από κάθε κοινωνική τάξη, και εξακολουθεί έως σήμερα να εμπνέει όσους αναζητούν την εσωτερική σοφία και την αληθινή ελευθερία. Η φιλοσοφία του δεν είναι θεωρητική· είναι πρακτική, άμεσα εφαρμόσιμη στην καθημερινή ζωή.

Από το περίφημο Εγχειρίδιον έως τις ουσιαστικές και διδακτικές Διατριβαί, τα κείμενα του Επίκτητου προσφέρουν ένα διαφωτιστικό ταξίδι στη στωική ηθική. Διδάσκουν πώς να καλλιεργούμε την εσωτερική γαλήνη, την προσωπική ελευθερία και την αντοχή απέναντι στις δυσκολίες, πώς να αποδεχόμαστε όσα δεν εξαρτώνται από εμάς και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τη δική μας ευδαιμονία.

Στον πυρήνα της διδασκαλίας του βρίσκεται η πεποίθηση ότι η αληθινή δύναμη δεν πηγάζει από τις εξωτερικές συνθήκες, αλλά από τον νου και την καρδιά του ανθρώπου. Το Εγχειρίδιον και οι Διατριβαί αποτελούν έναν θησαυρό στωικής σοφίας για καθημερινή χρήση, ιδανικό για όποιον αναζητά έμπνευση, ψυχική αντοχή και χαρά ζωής μέσα από τη φιλοσοφία.

Το “Συμπόσιον ή περί έρωτος” του Πλάτωνα αποτελεί ένα αριστούργημα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, όπου οι φιλοσοφικές συζητήσεις γύρω από τον έρωτα διεξάγονται σε ένα εορταστικό δείπνο στο σπίτι του Αγάθωνα. Μέσα από τις ομιλίες των παρευρισκομένων, με κυρίαρχη μορφή τον Σωκράτη, αναδεικνύονται οι πολυδιάστατες πτυχές του έρωτα, αποτυπώνοντας τη βαθιά πλατωνική του θεωρία.

Η πλοκή εστιάζει στις διαφορετικές απόψεις για τον έρωτα, με τη Διοτίμα να προσφέρει μια μοναδική προοπτική που συνδέει τον έρωτα με την αναζήτηση του απόλυτου κάλλους. Οι χαρακτήρες, από τον εξωστρεφή Αγάθωνα μέχρι τον στοχαστικό Σωκράτη, προσφέρουν μια πλούσια γκάμα συναισθημάτων, επισημαίνοντας τις συγκρούσεις μεταξύ των ιδεών και των προσωπικών επιθυμιών.

Η γλώσσα του Πλάτωνα είναι ζωντανή και ενίοτε ποιητική, με δυνατότητα να συνδυάζει τη φιλοσοφική ανάλυση με τη δραματική αφήγηση. Χρησιμοποιεί διαλόγους που ρέουν φυσικά, δημιουργώντας μια αίσθηση άμεσης συμμετοχής του αναγνώστη στη συζήτηση.

Το “Συμπόσιον” δεν είναι απλώς ένα φιλοσοφικό έργο· είναι ένα κάλεσμα για αναστοχασμό γύρω από τη φύση του έρωτα και της ομορφιάς. Με την ανάγνωσή του, θα οδηγηθείς σε μια βαθύτερη κατανόηση των ανθρώπινων σχέσεων και του εαυτού σου.

Είναι ξεπερασμένη η ιδέα της προόδου; Ο επιστήμονας και διανοούμενος Steven Pinker μας καλεί να αποστασιοποιηθούμε από τους φρικιαστικούς τίτλους των ειδήσεων και τις αποκαλυπτικές προφητείες που παίζουν με τους φόβους και τις προκαταλήψεις μας. Κι αντί γι’ αυτό να δούμε τα γεγονότα: σε εβδομήντα πέντε εντυπωσιακά διαγράμματα, ο Pinker δείχνει ότι σήμερα υπάρχει βελτίωση από κάθε άποψη –μακροζωία, υγεία, ευημερία, ασφάλεια, ειρήνη, γνώση και ευτυχία– όχι μόνο στη Δύση, αλλά και σε όλο τον κόσμο. Αυτή η πρόοδος δεν είναι αποτέλεσμα παρέμβασης κάποιας μυστηριώδους δύναμης. Είναι ένα δώρο του Διαφωτισμού: η απόδειξη ότι η λογική και η επιστήμη μπορούν να βελτιώσουν τη ζωή των ανθρώπων.

Ο Διαφωτισμός, όπως γνωρίζουμε πλέον, δεν ήταν απλώς μια ελπίδα, παρήγαγε αποτελέσματα. Αλλά σήμερα, περισσότερο από ποτέ, χρειάζεται σθεναρή υπεράσπιση. Ο Διαφωτισμός αντιτίθεται σε πράγματα που είναι μέσα στην ανθρώπινη φύση –τον απολυταρχισμό, τη δαιμονοποίηση, τη «μαγική σκέψη»–, τα οποία οι δημαγωγοί είναι έτοιμοι να εκμεταλλευτούν. Πολλοί θεωρητικοί, λόγω πολιτικών, θρησκευτικών ή ρομαντικών πεποιθήσεων, τον πολεμούν. Το αποτέλεσμα είναι ένας διαβρωτικός φαταλισμός και η τάση να καταστρέφουμε τους πολύτιμους θεσμούς της φιλελεύθερης δημοκρατίας και της παγκόσμιας συνεργασίας.

Με ικανότητα εμβάθυνσης και προικισμένη γραφή, ο Pinker υπερασπίζεται τη λογική, την επιστήμη και τον ουμανισμό: τα ιδανικά που χρειαζόμαστε για να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματά μας και να συνεχίσουμε την πρόοδο.

Η απολλώνια μαντική, το κρυπτικό “Έψιλον” των Δελφών, ο εκστασιασμός της διονυσιακής ακολουθίας και τα όργια των μαινάδων, η πορεία στην Ιερά Οδό προς την Ελευσίνα και η βιωματική εμπειρία των υπερφυών μυστηρίων της, όπως άλλωστε και η μέθεξη στα δρώμενα των Καβειρίων, ιχνηλατούν την μυστική οδό των Ελλήνων και σηματοδοτούν τις ιεροτελεστίες του περάσματος τους στο επέκεινα, σε αναζήτηση και ανεύρεση του θείου.

Είναι οι δρόμοι της θέωσης που αποκάλυψε το αρχαίο ελληνικό πνεύμα πριν από την έλευση της χριστιανικής ορθοδοξίας. Η γνωριμία μας με αυτούς, μέσα από την δύναμη του λόγου και την διεισδυτική ματιά της εικόνας, δεν είναι απλά ένα οφειλόμενο ιστορικό “πρέπει”, αλλά η καταλυτική σήραγγα που μας οδηγεί στον ένθεο εαυτό μας και στην ιερή συνεύρεση με το θείο

Βασικό θέμα της πραγματείας, που στη βασική της μορφή αποτέλεσε τη διδακτορική διατριβή του Σοπενχάουερ, είναι η λεγόμενη «αρχή του αποχρώντος (επαρκούς) λόγου», σύμφωνα με την οποία όλα τα πράγματα μέσα στον κόσμο έχουν κάποια επαρκή αιτία που δικαιολογεί την ύπαρξή τους με απολύτως κατανοητό τρόπο. Έτσι η αρχή του αποχρώντος λόγου γίνεται η βάση όλων των επιστημών. Όπως ομολογεί ο ίδιος ο συγγραφέας, το έργο αυτό αποτέλεσε το υπόβαθρο όλου του φιλοσοφικού του συστήματος.

Έχοντας αποτελέσει από την αρχαιότητα αναπόσπαστο κομμάτι κάθε τόπου και πολιτισμού, οι πνευματικές θεραπείες εξακολουθούν να εξάπτουν την περιέργεια, να προκαλούν τη λογική με τα θαύματα που συχνά επιτελούν αλλά και να ελκύουν το ενδιαφέρον χιλιάδων ανθρώπων όταν η κλασική ιατρική «σηκώνει γι’ αυτούς τα χέρια ψηλά». Το βιωματικό οδοιπορικό του Γιάννη Σακατζή στον «κόσμο του θαυμαστού» ξεκίνησε όχι από απλή περιέργεια ή επιστημονικό ενδιαφέρον, αλλά από προσωπική ανάγκη. Η αναζήτηση πνευματικών-ενεργειακών θεραπευτών ανά τον κόσμο τον ταξίδεψε μέχρι τον Ζοάο, την Κοιλάδα της Αυγής, τον Τζόσουα, τον Πάολο Νέτο, τον Χρήστο Δροσινάκη. . . [Απόσπασμα από το κείμενο στο οπισθόφυλλο της έκδοσης]

Τα «Πολιτικά Παραγγέλματα» αποτελούν πρακτική διδασκαλία για κάποιον που πρόκειται να ασχοληθεί με την πολιτική. Ο συγγραφέας βρίσκει τρόπο να χρησιμοποιήσει την εκπληκτική πολυμάθειά του, παραθέτοντας ανέκδοτα, αποσπάσματα, λόγους από την ελληνική και ρωμαϊκή γραμματεία και ιστορία, γιατί πιστεύει ότι η ιστορία είναι ο καλύτερος δάσκαλος για όποιον επιθυμεί να διακριθεί στην πολιτική. Καλλιεργημένος, με θαυμάσια μνήμη και με ανοιχτό μυαλό, ο Πλούταρχος βλέπει τα πάντα από την ηθική τους πλευρά και επιδεικνύει πρακτική και συγχρόνως ιδεαλιστική λογική, εκφράζοντας, αν όχι το βάθος της ελληνικής σκέψης, σίγουρα ενδιαφέρον γεμάτο ειλικρίνεια για τον κόσμο της πόλης και τον πολίτη, για επίδειξη σωφροσύνης και μέτρου και αποστροφή στις ακρότητες. Έχει βαθιά πίστη ότι η λογική πρέπει και μπορεί να ορίζει τη ζωή. [Απόσπασμα από το κείμενο στο οπισθόφυλλο της έκδοσης]

Η ποιητική αυτή συλλογή γράφτηκε στη μνήμη των εθνικών ποιητών Διονυσίου Σολωμού και Ανδρέα Κάλβου, οι οποίοι περιέγραψαν με σαφήνεια και ακρίβεια τις πτυχές της πολύπλευρης και πολυσυζητημένης έννοιας της ελευθερίας.

Η αναψηλάφηση των βαθιών νοημάτων της ελευθερίας σε επίπεδο ατομικό, κοινωνικό και εθνικό, γίνεται με αντικειμενικό σκοπό να θυμούνται οι παλαιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι.

Δεν θα μπορούσε βέβαια κάποιος να αγνοήσει σημαντικά σημεία από την πλούσια αρχαία ελληνική γραμματεία που βοηθούν στην καταγραφή και κατανόηση της ελευθερίας του ανθρώπου, όπως είναι μερικές από τις θεότητες του αρχαίου ελληνικού πανθέου. Όπως, επίσης, δεν παραλείπεται να αναφερθούν και λαϊκές δοξασίες, π.χ. ο μύθος της Γοργόνας, που βοηθούν και αυτές με τον δικό τους τρόπο στην κατανόηση της μεγάλης έννοιας της ελευθερίας

Ταυτόχρονα, στο βιβλίο αυτό, αναφέρονται διαχρονικά γεγονότα και σημαντικά στοιχεία που καθορίζουν τη ζωή του κάθε ανθρώπου, από την γέννησή του μέχρι τον θάνατό του, χωρίς αυτά να αποστασιοποιούνται από την πάντα επίκαιρη έννοια της ατομικής του ελευθερίας.

Τέλος το βιβλίο καταλήγει με ένα πανανθρώπινο ύμνο για την Ελευθερία, όπως τουλάχιστον τον προσεγγίζει ο γράφων, ο οποίος δεν ξεχνά ούτε στιγμή ότι ο κύριος κριτής ενός συγγραφικού έργου, διαχρονικά, είναι μόνον ένας: ο αναγνώστης!

Έργα της ύστερης περιόδου της δημιουργίας του Νίτσε, «Το λυκόφως των ειδώλων» και «Ο αντίχριστος» συμπυκνώνουν τις απόψεις του μεγάλου Γερμανού φιλοσόφου για τις αξίες της ανθρώπινης ζωής, την καταγωγή και τη λειτουργία τους.

Η βαθιά ανάλυσή του σχετικά με τις θεμελιώδεις ιδέες της δυτικής θρησκείας, φιλοσοφίας και ηθικής, στο κείμενο και των δύο τούτων έργων, εξηγεί γιατί ο Φρειδερίκος Νίτσε είναι, κατά γενική ομολογία, ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της σύγχρονης σκέψης.